Πέρυσι, ξεκίνησα να γράφω για τις εμπειρίες μου από τις πρακτικές ασκήσεις που κάνω ως φοιτήτρια. Φέτος, η υπο-ενότητα αυτή θα εμπλουτιστεί, καθώς σε εβδομαδιαία, πλέον, βάση θα έχω καινούργιες εμπειρίες, σχόλια, εντυπώσεις και εικόνες να μοιραστώ μαζί σας.
Μέχρι στιγμής, έχω παρακολουθήσει διδασκαλίες σε μια Α' και σε μια Δ' τάξη, σε ένα δημόσιο σχολείο του κέντρου της Αθήνας. Και οι δύο τάξεις περιείχαν μια περίπτωση παιδιού με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες. H λογική της παρακολούθησης και όχι της αυτόνομης διδασκαλίας, αρχικά, στο επίπεδο που είμαστε οι φοιτητές, αποσκοπεί στο να μπορέσουμε να παρατηρήσουμε χρήσιμα και εσφαλμένα, σωστά και λάθη και να έχουμε το χρόνο να κάνουμε την αυτοκριτική μας. Όταν ένας φοιτητής περνάει κατευθείαν από τα έδρανα του πανεπιστημίου, στην πρακτική της σχολικής αίθουσας, όσο δημιουργικός, προοδευτικός και καινοτόμος και αν είναι, είναι δύσκολο να ξεφύγει από το πρότυπο του δικού του δασκάλου, το οποίο έχει ενστερνιστεί και που όπως όλοι γνωρίζουμε δεν θα ήταν και το πλέον προοδευτικό. Οι θεωρίες είναι πολύ όμορφες, αλλά μπροστά στην πίεση, οι καινούργιοι εκπαιδευτικοί γίνονται αποδεδειγμένα, μερικές φορές, πιο συντηρητικοί και από τους εν αποστρατεία.
Το ένα άκρο:
Το ένα άκρο:
Η πρώτη διδασκαλία ήταν σε μια Α' τάξη. Η συνάδελφος ήταν κοντά στην ηλικία μας, γεμάτη ενέργεια, όρεξη και εφαρμόσιμες ιδέες δημιουργικότητας. Μας υποδέχτηκε και μίλησε για εμάς στα παιδιά, ενώ μας προέτρεψε να τη ρωτήσουμε ό,τι απορία έχουμε και να συμμετέχουμε, εάν το επιθυμούμε. Τα 13 παιδιά κάθονταν σε μια πολύ έξυπνη και λειτουργική διάταξη παραλληλόγραμμου που κοιτάει στον πίνακα. Η δασκάλα κινείται συνεχώς γύρω γύρω και στη μέση, ενώ η έδρα είναι στην άκρη, κατέχει σχεδόν, διακοσμητικό ρόλο. Το πρώτο δίωρο της γλώσσας: Αρχικά, η ορθογραφία.
Η δασκάλα υπαγορεύει με δυνατή φωνή και σταθερή χροιά, δίνοντας έμφαση στα γράμματα που πρέπει να προσέξουν. Καθώς τα παιδιά γράφουν, τα πλησιάζει ένα-ένα και επιβλέπει τη δουλειά τους. Όταν βλέπει κάποιο λάθος, τους υποδεικνύει χαμηλόφωνα να το κοιτάξουν πάλι. Όποιο παιδάκι τελειώνει, βγάζει την πλαστελίνη και γράφει μια λέξη που του υπαγορεύει η δασκάλα. Εναλλακτικά, σηκώνεται στον μαγνητικό πίνακα με τα γράμματα και κάνει το ίδιο. Στη δραστηριότητα αυτή συμμετέχει και το παιδί με τις ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες και λαμβάνει επιβράβευση, ενέργεια πολύ σημαντική, ιδιαίτερα, για τέτοιες περιπτώσεις. Αφού τελειώσει η ορθογραφία, τα παιδιά με κλειστά βιβλία ακούν μια ιστορία από βιβλίο που η δασκάλα έχει αγοράσει, σχετικά με τις περιπέτειες του Ξεφτέρη στο Αλφαβητοχώρι. Η διδασκαλία αφορούσε το γράμμα όμικρον. Αφού είπαν δικά τους παραδείγματα σχετικά με το γράμμα και το έκαναν συσχέτιση με τα Μαθηματικά (το γράμμα 8) και την Ιστορία (το "Όχι"), ξεκίνησαν τις ασκήσεις του βιβλίου. Όποιο παιδί τελείωνε, σηκωνόταν και πήγαινε στο τραπέζι με τα περιοδικά για να βρει και να κόψει το γράμμα όμικρον. Στη συνέχεια θα κολλούσε ό,τι είχε βρει σε ένα σχετικό κολλάζ. Παράλληλα, όποιος το τελείωνε αυτό μπορούσε να πάει στη γωνιά του παραμυθιού, να παίξει κάποιο επιτραπέζιο ή να βάλει μια μάσκα και να αναγνωρίσει τα γράμματα στις ανάγλυφες καρτέλες. (Αυτή η τεχνική, του να αποσυμφορήσεις την τάξη από τα παιδιά που έχουν τελειώσει πρώτα, και μην έχοντας τι να κάνουν, αρχίζουν να βαριούνται και να πειράζουν ή να είναι ανήσυχα, είναι πανέξυπνη και πολύ επιτυχημένη κατά τη γνώμη μου.) Στο τελευταίο πεντάλεπτο τα παιδιά άκουσαν μουσική και τραγούδησαν. Η δασκάλα ήρθε και μας μίλησε 2-3 φορές εξηγώντας την ειδική περίπτωση του παιδιού και μας προέτρεψε εάν θέλουμε να τη ρωτήσουμε κάτι, να το κάνουμε.
Το άλλο άκρο:
Διδασκαλία σε Δ' τάξη. Η δασκάλα, αφού μας είπε που να καθίσουμε, ξεκίνησε το μάθημα. Δεν μας σύστησε, ούτε καν αφιέρωσε 30 δεύτερα για να μας μιλήσει. Η τάξη πιο μεγάλη, με 21 παιδιά και μια περίπτωση παιδιού με πολύ σοβαρότερη μορφή μαθησιακής διαταραχής από την προηγούμενη, καθώς και με αυτιστικές τάσεις. (Εάν αναρωτιέστε γιατί το παιδί αυτό βρισκόταν εκεί, η απάντηση είναι αδιάφοροι γονείς που φοβούμενοι τον κοινωνικό αποκλεισμό, δεν είχαν πάει καν το παιδί για επίσημη διάγνωση.) Η διάταξη της τάξης είναι η παραδοσιακή, αυτή με τις σειρές θρανίων. Μπροστά η έδρα, πίσω ο πίνακας. Η δασκάλα στέκεται μπροστά στο αριστερό μισό της έδρας και χωρίς υπερβολή, παρέμεινε εκεί το 96% του δίωρου. Ακίνητη και αγέλαστη. Η τάξη είναι άχρωμη και άδεια. Πιο άδεια δεν γίνεται. Αρχικά, ορθογραφία. Ξερή υπαγόρευση, μάζεμα τετραδίων. Μετά τετράδιο εργασιών. Το μάθημα γίνεται με την καλή μαθήτρια του μπροστινού θρανίου και με τη δεξιά πτέρυγα. Όλοι οι υπόλοιποι, δεν συμμετέχουν και εκείνη ούτε καν ενδιαφέρεται να κουνηθεί από την έδρα, να περπατήσει ανάμεσα στα παιδιά, να έρθει σε επαφή μαζί τους, να επικοινωνήσει. Τίποτα. Συνεσταλμένη, κοιτούσε πλαγίως το παιδί με μαθησιακές δυσκολίες να κουνάει το θρανίο και να βγάζει άναρθρες κραυγές και στραβομουτσούνιαζε. Που και που, πήγαινε στο θρανίο του, το έβαζε να καθίσει σωστά και του έγραφε εκείνη τις σωστές απαντήσεις. Τα παιδιά, το ένα μετά το άλλο, ζητούν να πάνε τουαλέτα και γυρνάνε μετά από 10 λεπτά. Το μάθημα άχαρο. Καμία συμμετοχή από τα παιδιά, τα οποία μετά το πρώτο μισάωρο νύστας, άρχισαν να μιλάνε, να πειράζονται, να ανταλλάσσουν αυτοκόλλητα και να ζωγραφίζουν. Από την έδρα της ακίνητη, φωνάζει να κάνουν ησυχία και τα απειλεί ότι θα χάσουν τη γυμναστική εάν ακουστεί στο 0,1 κιχ και δεν σταματήσουν. Κάνει ερωτήσεις και απαντάει μόνη της, πριν τα παιδιά προλάβουν να πουν κάτι, επειδή προφανώς βαριέται(;). Καμία επιβράβευση, καμιά ενθάρρυνση, κανένα ενδιαφέρον. Στο τέλος του δίωρου, στην τάξη υπήρχε το απόλυτο χάος και αυτή κολλημένη στην έδρα τυλιγόταν με το μπουφάν της και ζητούσε να έρχεται ένα- ένα το παιδί να βλέπει το τετράδιο του.
Το παιδί με μαθησιακές δυσκολίες, σε ένα τέτοιο περιβάλλον χάους, προφανώς άρχισε να αποσυντονίζεται στο τέλος και να εκδηλώνει επιθετικότητα και άγχος, συμπεριφορά πολύ αναμενόμενη σε τέτοιες περιπτώσεις. Όταν άρχισε να είναι υπερκινητικό, γυρνάει και του φωνάζει από την έδρα -προφανώς- : " Άσε τα αφρικάνικα τραγούδια εσύ!". Όταν στο τέλος της ώρας τη ρωτήσαμε τι διάγνωση είχε το παιδί, δεν ήξερε. Η απάντηση της ήταν: "Κάποια μορφή...."
Δεν έχω τίποτα προσωπικό με τη συνάδελφο. Μπορεί να ήταν κακιά μέρα, να είχε πολλά στο κεφάλι της, να μην είχε όρεξη για προσωπικούς λόγους, Ούτε θα την χαρακτηρίσω καλή ή κακή από μια φορά που την είδα. Οφείλουμε να αντιμετωπίζουμε με συμπάθεια τους συναδέλφους και να μαθαίνουμε από τα λάθη τους. Η περιγραφή και τα σχόλια ήταν δικά μου και υποκειμενικά.
Ας κλείσω μόνο με το σχόλιο ενός κοριτσιού, όταν άλλαξε η δασκάλα και μπήκε μια άλλη, για άλλο μάθημα ειδικότητας. Γυρνάει και μας λέει : "Τώρα θα δείτε μάθημα".
Λες και τα παιδιά έχουν ανάγκη εμάς να κρίνουμε. Τα συμπεράσματα δικά σας.
Η δασκάλα υπαγορεύει με δυνατή φωνή και σταθερή χροιά, δίνοντας έμφαση στα γράμματα που πρέπει να προσέξουν. Καθώς τα παιδιά γράφουν, τα πλησιάζει ένα-ένα και επιβλέπει τη δουλειά τους. Όταν βλέπει κάποιο λάθος, τους υποδεικνύει χαμηλόφωνα να το κοιτάξουν πάλι. Όποιο παιδάκι τελειώνει, βγάζει την πλαστελίνη και γράφει μια λέξη που του υπαγορεύει η δασκάλα. Εναλλακτικά, σηκώνεται στον μαγνητικό πίνακα με τα γράμματα και κάνει το ίδιο. Στη δραστηριότητα αυτή συμμετέχει και το παιδί με τις ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες και λαμβάνει επιβράβευση, ενέργεια πολύ σημαντική, ιδιαίτερα, για τέτοιες περιπτώσεις. Αφού τελειώσει η ορθογραφία, τα παιδιά με κλειστά βιβλία ακούν μια ιστορία από βιβλίο που η δασκάλα έχει αγοράσει, σχετικά με τις περιπέτειες του Ξεφτέρη στο Αλφαβητοχώρι. Η διδασκαλία αφορούσε το γράμμα όμικρον. Αφού είπαν δικά τους παραδείγματα σχετικά με το γράμμα και το έκαναν συσχέτιση με τα Μαθηματικά (το γράμμα 8) και την Ιστορία (το "Όχι"), ξεκίνησαν τις ασκήσεις του βιβλίου. Όποιο παιδί τελείωνε, σηκωνόταν και πήγαινε στο τραπέζι με τα περιοδικά για να βρει και να κόψει το γράμμα όμικρον. Στη συνέχεια θα κολλούσε ό,τι είχε βρει σε ένα σχετικό κολλάζ. Παράλληλα, όποιος το τελείωνε αυτό μπορούσε να πάει στη γωνιά του παραμυθιού, να παίξει κάποιο επιτραπέζιο ή να βάλει μια μάσκα και να αναγνωρίσει τα γράμματα στις ανάγλυφες καρτέλες. (Αυτή η τεχνική, του να αποσυμφορήσεις την τάξη από τα παιδιά που έχουν τελειώσει πρώτα, και μην έχοντας τι να κάνουν, αρχίζουν να βαριούνται και να πειράζουν ή να είναι ανήσυχα, είναι πανέξυπνη και πολύ επιτυχημένη κατά τη γνώμη μου.) Στο τελευταίο πεντάλεπτο τα παιδιά άκουσαν μουσική και τραγούδησαν. Η δασκάλα ήρθε και μας μίλησε 2-3 φορές εξηγώντας την ειδική περίπτωση του παιδιού και μας προέτρεψε εάν θέλουμε να τη ρωτήσουμε κάτι, να το κάνουμε.
Το άλλο άκρο:
Διδασκαλία σε Δ' τάξη. Η δασκάλα, αφού μας είπε που να καθίσουμε, ξεκίνησε το μάθημα. Δεν μας σύστησε, ούτε καν αφιέρωσε 30 δεύτερα για να μας μιλήσει. Η τάξη πιο μεγάλη, με 21 παιδιά και μια περίπτωση παιδιού με πολύ σοβαρότερη μορφή μαθησιακής διαταραχής από την προηγούμενη, καθώς και με αυτιστικές τάσεις. (Εάν αναρωτιέστε γιατί το παιδί αυτό βρισκόταν εκεί, η απάντηση είναι αδιάφοροι γονείς που φοβούμενοι τον κοινωνικό αποκλεισμό, δεν είχαν πάει καν το παιδί για επίσημη διάγνωση.) Η διάταξη της τάξης είναι η παραδοσιακή, αυτή με τις σειρές θρανίων. Μπροστά η έδρα, πίσω ο πίνακας. Η δασκάλα στέκεται μπροστά στο αριστερό μισό της έδρας και χωρίς υπερβολή, παρέμεινε εκεί το 96% του δίωρου. Ακίνητη και αγέλαστη. Η τάξη είναι άχρωμη και άδεια. Πιο άδεια δεν γίνεται. Αρχικά, ορθογραφία. Ξερή υπαγόρευση, μάζεμα τετραδίων. Μετά τετράδιο εργασιών. Το μάθημα γίνεται με την καλή μαθήτρια του μπροστινού θρανίου και με τη δεξιά πτέρυγα. Όλοι οι υπόλοιποι, δεν συμμετέχουν και εκείνη ούτε καν ενδιαφέρεται να κουνηθεί από την έδρα, να περπατήσει ανάμεσα στα παιδιά, να έρθει σε επαφή μαζί τους, να επικοινωνήσει. Τίποτα. Συνεσταλμένη, κοιτούσε πλαγίως το παιδί με μαθησιακές δυσκολίες να κουνάει το θρανίο και να βγάζει άναρθρες κραυγές και στραβομουτσούνιαζε. Που και που, πήγαινε στο θρανίο του, το έβαζε να καθίσει σωστά και του έγραφε εκείνη τις σωστές απαντήσεις. Τα παιδιά, το ένα μετά το άλλο, ζητούν να πάνε τουαλέτα και γυρνάνε μετά από 10 λεπτά. Το μάθημα άχαρο. Καμία συμμετοχή από τα παιδιά, τα οποία μετά το πρώτο μισάωρο νύστας, άρχισαν να μιλάνε, να πειράζονται, να ανταλλάσσουν αυτοκόλλητα και να ζωγραφίζουν. Από την έδρα της ακίνητη, φωνάζει να κάνουν ησυχία και τα απειλεί ότι θα χάσουν τη γυμναστική εάν ακουστεί στο 0,1 κιχ και δεν σταματήσουν. Κάνει ερωτήσεις και απαντάει μόνη της, πριν τα παιδιά προλάβουν να πουν κάτι, επειδή προφανώς βαριέται(;). Καμία επιβράβευση, καμιά ενθάρρυνση, κανένα ενδιαφέρον. Στο τέλος του δίωρου, στην τάξη υπήρχε το απόλυτο χάος και αυτή κολλημένη στην έδρα τυλιγόταν με το μπουφάν της και ζητούσε να έρχεται ένα- ένα το παιδί να βλέπει το τετράδιο του.
Το παιδί με μαθησιακές δυσκολίες, σε ένα τέτοιο περιβάλλον χάους, προφανώς άρχισε να αποσυντονίζεται στο τέλος και να εκδηλώνει επιθετικότητα και άγχος, συμπεριφορά πολύ αναμενόμενη σε τέτοιες περιπτώσεις. Όταν άρχισε να είναι υπερκινητικό, γυρνάει και του φωνάζει από την έδρα -προφανώς- : " Άσε τα αφρικάνικα τραγούδια εσύ!". Όταν στο τέλος της ώρας τη ρωτήσαμε τι διάγνωση είχε το παιδί, δεν ήξερε. Η απάντηση της ήταν: "Κάποια μορφή...."
Δεν έχω τίποτα προσωπικό με τη συνάδελφο. Μπορεί να ήταν κακιά μέρα, να είχε πολλά στο κεφάλι της, να μην είχε όρεξη για προσωπικούς λόγους, Ούτε θα την χαρακτηρίσω καλή ή κακή από μια φορά που την είδα. Οφείλουμε να αντιμετωπίζουμε με συμπάθεια τους συναδέλφους και να μαθαίνουμε από τα λάθη τους. Η περιγραφή και τα σχόλια ήταν δικά μου και υποκειμενικά.
Ας κλείσω μόνο με το σχόλιο ενός κοριτσιού, όταν άλλαξε η δασκάλα και μπήκε μια άλλη, για άλλο μάθημα ειδικότητας. Γυρνάει και μας λέει : "Τώρα θα δείτε μάθημα".
Λες και τα παιδιά έχουν ανάγκη εμάς να κρίνουμε. Τα συμπεράσματα δικά σας.
3 σχόλια:
Μπορώ να σου πω ότι είναι πολύ ενδιαφέρον να διαβάζω αυτά που μου είχες διηγηθεί... Ωραία σχόλια, στο μεταίχμιο του επιστημονικού-αντικειμενικού και του διαισθητικού.
φιλιά και καληνύχτα :)
τρέμω για το τί με περιμένει, αλήθεια σου λέω. και δεν διανοούμαι τί μπορεί να περνάει αυτό το παιδάκι σε ένα τόσο εχθρικό (από όλους) περιβάλλον.
σκατά. σόρι, δε μου βγήκε κάτι άλλο να πω.
Πολύ ενδιαφέρον το ποστ σου Μαρία μου. Ήθελα εδώ και καιρό να το διαβάσω με προσοχή για αυτό και το κρατούσα στα unread μου!
Δυστυχώς υπάρχουν συχνά περιπτώσεις γονέων που δε δίνουν την απαραίτητη προσοχή ή φροντίδα στα παιδιά τους με αποτέλεσμα αρνητικό κυρίως για τα ίδια, αλλά και για τους εκπαιδευτικούς που μπορεί να μην μπορούν ή να μην ξέρουν να τους δώσουν τα εφόδια που χρειάζονται!
Όσο για τους εκπαιδευτικούς, πρέπει να είναι έξτρα προσεχτικοί, ειδικά όσο έχουν να κάνουν με μικρότερες ηλικίες. Αν δε μπουν οι σωστές βάσεις, αν δεν αγαπήσει το παιδί το εκάστοτε μάθημα ή δραστηριότητα, δε θα μπορέσει να προχωρήσει και στις μεγαλύτερες τάξεις και τα προβλήματά του θα διογκώνονται!
Θα μπορούσαμε να μιλάμε με τις ώρες για αυτό το θέμα αν βρισκόμασταν από κοντά! Δίνεις όμως τροφή για σκέψη σε πολλούς με την ανάρτησή σου, καθώς και εμμέσως προτάσεις για δασκάλους για το ποιές μεθόδους θα έπρεπε να ακολουθούν μέσα στην τάξη! :)
Δημοσίευση σχολίου